Άλμπουμ φωτογραφιών: πώς φυλάμε τις τυπωμένες φωτογραφίες

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε χιλιάδες εικόνες στο κινητό, αλλά ελάχιστες τυπωμένες. Κι όμως, όσες τυπώνονται και μπαίνουν σε ένα καλό άλμπουμ μπορούν να κρατήσουν για δεκαετίες, αρκεί να προσέξουμε τα υλικά, το σημείο φύλαξης και τον τρόπο που τις πιάνουμε. Οι οδηγίες που ακολουθούν βασίζονται σε συστάσεις οργανισμών που ασχολούνται επαγγελματικά με τη διατήρηση φωτογραφικών αρχείων, όπως η Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου των ΗΠΑ, το Northeast Document Conservation Center και το Canadian Conservation Institute.

Τι φθείρει μια τυπωμένη φωτογραφία

Μια φωτογραφία δεν χαλάει μόνο επειδή περνούν τα χρόνια. Οι βασικοί εχθροί της είναι τρεις: το φως, η υγρασία με τις απότομες αλλαγές θερμοκρασίας, και τα υλικά που έρχονται σε επαφή με την επιφάνειά της. Το NEDCC σημειώνει ότι κάθε μορφή φωτός προκαλεί φθορά, γι’ αυτό μια φωτογραφία που μένει κλειστή σε άλμπουμ συνήθως διατηρείται καλύτερα από μια που εκτίθεται μόνιμα. Αντίστοιχα, κόλλες, λάστιχα, συνδετήρες και ακατάλληλα πλαστικά μπορούν να αφήσουν λεκέδες ή να κολλήσουν πάνω στην εικόνα.

Ποια άλμπουμ προστατεύουν και ποια όχι

Η πιο συχνή σύσταση των ειδικών αφορά τα λεγόμενα «μαγνητικά» άλμπουμ με αυτοκόλλητες σελίδες. Η Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου προτείνει να αποφεύγουμε άλμπουμ με χρωματιστές, μαγνητικές ή αυτοκόλλητες σελίδες. Το NEDCC εξηγεί ότι οι αυτοκόλλητες σελίδες είναι συχνά ιδιαίτερα όξινες και μπορεί να κολλήσουν μόνιμα πάνω στις φωτογραφίες, ενώ το Canadian Conservation Institute αναφέρει ότι η κόλλα τους μπορεί να λεκιάσει ή να καταστρέψει την εικόνα.

Τι προτιμάμε λοιπόν:

• Άλμπουμ με θήκες (pockets), όπου η φωτογραφία γλιστράει μέσα χωρίς κόλλα. Το CCI προτείνει θήκες από σταθερά πλαστικά, όπως πολυεστέρα (Mylar) ή πολυπροπυλένιο.
• Άλμπουμ με χάρτινες σελίδες, όπου η φωτογραφία στερεώνεται με γωνίες και όχι με κόλλα. Το NEDCC προτείνει χαρτί χωρίς οξέα και γωνίες στερέωσης.
• Υλικά που περνούν το Photographic Activity Test (PAT) ή ακολουθούν το πρότυπο ISO 18902, όπως αναφέρει η Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου. Πλαστικά από PVC δεν χρησιμοποιούνται ποτέ.

Αν ψάχνετε νέο άλμπουμ φωτογραφιών, αξίζει να κοιτάξετε πρώτα τον τύπο της σελίδας και το μέγεθος θήκης. Υπάρχουν άλμπουμ με θήκες για συγκεκριμένες διαστάσεις (π.χ. 10×15, 13×18 ή 15×20 εκ.), με σελίδες από ριζόχαρτο, αλλά και μαγνητικά. Για μακροχρόνια φύλαξη, οι θήκες και οι σελίδες χωρίς κόλλα είναι η ασφαλέστερη επιλογή σύμφωνα με τις παραπάνω συστάσεις.

Τι κάνουμε με τα παλιά οικογενειακά άλμπουμ

Εδώ χρειάζεται προσοχή. Το Canadian Conservation Institute σημειώνει ότι τα παλαιότερα άλμπουμ με χάρτινες σελίδες μάλλον δεν βλάπτουν τις φωτογραφίες, ενώ η αφαίρεσή τους μπορεί να προκαλέσει ζημιά. Με άλλα λόγια, αν μια φωτογραφία είναι σταθερά κολλημένη εδώ και χρόνια, δεν την ξεκολλάμε με το ζόρι. Αν μια εικόνα έχει ιδιαίτερη αξία και είναι ήδη φθαρμένη, το CCI αναφέρει ότι μπορεί να είναι οικονομικότερο να φτιαχτεί αντίγραφο ή να βελτιωθεί ψηφιακά.

Αυτό είναι και ένας καλός λόγος να σκανάρετε ή να φωτογραφίσετε τις παλιές σελίδες και να τυπώσετε ξανά τις πιο αγαπημένες φωτογραφίες σε φωτογραφικό χαρτί. Το CCI συστήνει ρητά φωτογραφικό χαρτί και όχι απλό χαρτί εκτυπωτή για τα αντίγραφα. Έτσι το πρωτότυπο μένει ασφαλές και το αντίγραφο μπορεί να κυκλοφορεί, να εκτίθεται ή να μπει σε νέο άλμπουμ.

Πού φυλάμε τα άλμπουμ στο σπίτι

Η Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου προτείνει περιβάλλον σχετικά ξηρό, με σχετική υγρασία 30-50%, δροσερό (περίπου 21 βαθμούς Κελσίου ή λιγότερο) και κυρίως σταθερό. Το NEDCC προσθέτει ότι οι ημερήσιες διακυμάνσεις της υγρασίας καλό είναι να μένουν κάτω από 5%.

Στην πράξη αυτό σημαίνει:

• Όχι σε πατάρια, αποθήκες, υπόγεια ή γκαράζ. Και οι τρεις οργανισμοί τα θεωρούν ακατάλληλα.
• Όχι κοντά σε καλοριφέρ, τζάκια, αεραγωγούς ή σε εξωτερικούς τοίχους.
• Όχι σε σημεία όπου υπάρχει κίνδυνος διαρροής νερού.
• Ιδανικά σε ντουλάπα ή βιβλιοθήκη σε εσωτερικό δωμάτιο, με τα άλμπουμ όρθια ή σε κουτί χωρίς οξέα.

Σωστός χειρισμός και σημείωση πληροφοριών

Οι φωτογραφίες πιάνονται με καθαρά χέρια ή με καθαρά γάντια νιτριλίου, από τις άκρες και χωρίς να αγγίζουμε την εικόνα. Αυτό συστήνει η Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου. Λάστιχα, συνδετήρες, συρραπτικά, σελοτέιπ και κόλλες δεν μπαίνουν ποτέ πάνω σε φωτογραφίες.

Για να μη χαθούν ονόματα, τόποι και ημερομηνίες, γράφουμε στην πίσω πλευρά, κοντά στην άκρη. Το NEDCC θεωρεί το απλό μολύβι την καλύτερη επιλογή για χειρόγραφες σημειώσεις, ενώ το CCI προτείνει μολύβι HB και προειδοποιεί ότι τα στυλό μπορεί να περάσουν από την άλλη πλευρά. Σε φωτογραφίες με πλαστικοποιημένη επιφάνεια (RC), το NEDCC αναφέρει ειδικά μολύβια για τέτοιες επιφάνειες.

Έκθεση στον τοίχο χωρίς να χαθεί το πρωτότυπο

Αν θέλετε μια φωτογραφία σε κορνίζα, το NEDCC προτείνει εναλλαγή των εικόνων αντί για μόνιμη έκθεση, χαμηλό φωτισμό, αποφυγή του άμεσου ηλιακού φωτός και, όπου γίνεται, τζάμι ή φίλτρο που κόβει την υπεριώδη ακτινοβολία. Ακόμη καλύτερα, στον τοίχο μπαίνει αντίγραφο και το πρωτότυπο μένει στο άλμπουμ.

Συνοπτικά

Ένα άλμπουμ χωρίς κόλλες, με θήκες από σταθερό πλαστικό ή χάρτινες σελίδες με γωνίες, φυλαγμένο σε δροσερό και σταθερό σημείο του σπιτιού, είναι ο πιο απλός τρόπος να φτάσουν οι φωτογραφίες σας στην επόμενη γενιά. Προσθέστε σημειώσεις με μολύβι στην πίσω πλευρά, κρατήστε τα πρωτότυπα μακριά από τον ήλιο και φτιάξτε αντίγραφα για ό,τι θέλετε να βλέπετε κάθε μέρα.

Πηγές

• Library of Congress, Care, Handling and Storage of Photographs. https://www.loc.gov/preservation/care/photo.html
• Northeast Document Conservation Center, 5.3 Care of Photographs. https://www.nedcc.org/free-resources/preservation-leaflets/5.-photographs/5.3-care-of-photographs
• Canadian Conservation Institute, Basic care – Photographic materials. https://www.canada.ca/en/conservation-institute/services/care-objects/photographs/basic-care-photographic-materials.html

Σχετικοί οδηγοί

Πλακάκια τοίχου κουζίνας: οδηγός επιλογής και αρμώνΗ πλάτη της κουζίνας δέχεται τα πάντα: ατμούς, λίπη, πιτσιλιές από σάλτσες και καθημερινό σφουγγάρισμα. Το...