Πλαστικοποίηση εντύπων: ποιο φιλμ και τι ισχύει στην ανακύκλωση

Ένα τυπωμένο φύλλο που περνάει από πολλά χέρια φθείρεται γρήγορα. Η πλαστικοποίηση είναι η πιο διαδεδομένη απάντηση σε αυτό στις γραφικές τέχνες, όμως οι αποφάσεις πίσω της δεν είναι αυτονόητες: ποιο φιλμ, τι πάχος, ποιος τρόπος τροφοδοσίας και τι σημαίνει όλο αυτό όταν το έντυπο φτάσει στον κάδο. Παρακάτω τα βασικά, όπως τα περιγράφουν ο κλάδος του φινιρίσματος και οι ευρωπαϊκοί κανόνες για το χαρτί.

Τι προσθέτει πραγματικά το φιλμ

Η πλαστικοποίηση συγκολλά μια λεπτή πλαστική μεμβράνη πάνω στο τυπωμένο χαρτί. Το αποτέλεσμα είναι διπλό. Από τη μία υπάρχει η μηχανική προστασία, δηλαδή αντοχή σε υγρασία, δαχτυλιές, τσαλάκωμα και γρατζουνιές. Από την άλλη υπάρχει η οπτική αλλαγή, αφού το γυαλιστερό φιλμ βαθαίνει τα χρώματα ενώ το ματ τα κάνει πιο ήρεμα και μειώνει τις αντανακλάσεις.

Η διαφορά ανάμεσα σε ένα μενού που αντέχει μια σεζόν και σε ένα που θαμπώνει μέσα σε δύο εβδομάδες σπάνια οφείλεται στο χαρτί. Συνήθως οφείλεται στο φιλμ και στη ρύθμιση της μηχανής.

OPP, PET και nylon: τρία φιλμ με διαφορετικό χαρακτήρα

Σύμφωνα με τον οδηγό για τα φιλμ πλαστικοποίησης του FSEA, τα τρία βασικά υλικά βάσης έχουν σαφώς διαφορετική συμπεριφορά:

• Πολυπροπυλένιο (OPP): δίνει τα υψηλότερα επίπεδα γυαλάδας από τα τρία, είναι το φθηνότερο και περνάει εύκολα από τον εξοπλισμό. Είναι όμως το πιο μαλακό, οπότε το τελικό έντυπο γρατζουνιέται πιο εύκολα.
• Πολυεστέρας (PET): το πιο διαδεδομένο υλικό, με συνδυασμό αντοχής και λογικού κόστους. Ξεχωρίζει στην αντίσταση σε τριβή και γρατζουνιές, γι’ αυτό ταιριάζει σε έντυπα με μεγάλη διάρκεια ζωής.
• Nylon: η επιλογή όταν το πρόβλημα είναι το κύρτωμα του φύλλου. Είναι το μόνο πορώδες φιλμ, απορροφά υγρασία μαζί με το χαρτί και έτσι περιορίζει το curl. Είναι όμως και το ακριβότερο, από 30 έως 60 τοις εκατό πάνω από τις εναλλακτικές.

Δεν υπάρχει καλύτερο και χειρότερο. Υπάρχει το φιλμ που ταιριάζει στο συγκεκριμένο έντυπο, στον χρόνο ζωής του και στο μπάτζετ της δουλειάς.

Πάχος φιλμ και τι αντέχει η μηχανή

Για τις πιο κοινές εφαρμογές, τα φιλμ κινούνται σε πάχη από 1,2 έως 1,8 mil. Η επιλογή δεν είναι μόνο θέμα αισθητικής: οι μηχανές υψηλής ταχύτητας δουλεύουν άνετα με λεπτότερα υλικά, ενώ παλαιότερες μηχανές χρειάζονται πιο χοντρά πάχη για να τρέξουν σταθερά. Πριν παραγγείλετε ρολά, αξίζει να δείτε τι δηλώνει ο κατασκευαστής για το δικό σας μηχάνημα πλαστικοποίησης και να μείνετε μέσα στα όριά του.

Ο δεύτερος παράγοντας είναι η θερμοκρασία. Στη θερμή πλαστικοποίηση η κόλλα του φιλμ ενεργοποιείται συνήθως μεταξύ 100 και 150 βαθμών Κελσίου. Πολύ χαμηλή θερμοκρασία αφήνει θολό, γαλακτώδες αποτέλεσμα επειδή η κόλλα δεν έλιωσε σωστά. Πολύ υψηλή θερμοκρασία ζαρώνει το φύλλο. Η ψυχρή πλαστικοποίηση, που βασίζεται στην πίεση και όχι στη θερμότητα, κρατιέται για υλικά ευαίσθητα στη ζέστη.

Σακούλα ή ρολό: δύο διαφορετικοί τρόποι δουλειάς

Η μηχανή σακούλας δέχεται προκαθορισμένα μεγέθη, ένα φύλλο τη φορά. Είναι λύση γραφείου, φθηνή και απλή, αλλά δεν κλιμακώνεται. Η μηχανή ρολού ξετυλίγει συνεχόμενο φιλμ και τροφοδοτείται με σειρά φύλλων, οπότε δίνει ελεύθερες διαστάσεις, μεγαλύτερη παραγωγικότητα και χαμηλότερο κόστος υλικού ανά μέτρο.

Για ένα τυπογραφείο ή ένα τμήμα φινιρίσματος, η πραγματική ερώτηση δεν είναι σακούλα ή ρολό αλλά πόσο αυτοματισμό χρειάζεστε. Οι επαγγελματικοί πλαστικοποιητές που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά ξεκινούν από ημιαυτόματα μοντέλα με χειροκίνητη τροφοδοσία και φτάνουν σε αυτόματα συστήματα που πλαστικοποιούν και τις δύο όψεις σε ένα πέρασμα, με στοιβακτή στην έξοδο για να μη γίνεται η ταξινόμηση με το χέρι.

Ανακύκλωση: εκεί που δυσκολεύει το πλαστικό στρώμα

Το χαρτί ανακυκλώνεται, αλλά το φιλμ αλλάζει την εξίσωση. Η Cepi, η ευρωπαϊκή συνομοσπονδία της χαρτοβιομηχανίας, το διατυπώνει καθαρά στις οδηγίες ανακυκλωσιμότητας: το χαρτί είναι πάντα ανακυκλώσιμο, όμως ορισμένες λειτουργικές ιδιότητες απαιτούν επίστρωση, πλαστικοποίηση ή άλλες κατεργασίες που μπορεί να κάνουν πιο δύσκολη τη διαδικασία ανακύκλωσης.

Το ίδιο φαίνεται και στα κριτήρια του EU Ecolabel για τα έντυπα και τα χαρτικά. Η ανακυκλωσιμότητα εξετάζεται με συγκεκριμένους άξονες: να αφαιρούνται τα μη χάρτινα μέρη, να επαναπολτοποιείται το υλικό, να αφαιρούνται οι κόλλες και να απομελανώνεται το τυπωμένο χαρτί, με αναφορά στο πρότυπο EN 643 για τις ποιότητες που προορίζονται για απομελάνωση. Τίθενται και αριθμητικά όρια: για τα έντυπα ζητείται τουλάχιστον 90 τοις εκατό χαρτί, με ανώτατο 10 τοις εκατό πλαστικό σε βιβλία και καταλόγους, ενώ για τα χαρτικά η περιεκτικότητα σε χαρτί κινείται από 70 έως 90 τοις εκατό με όριο πλαστικού κάτω από 13 τοις εκατό. Στις χάρτινες σακούλες μεταφοράς ζητείται 100 τοις εκατό χαρτί, ενώ το PVC αποκλείεται από όλα τα προϊόντα.

Πρακτικά αυτό σημαίνει δύο πράγματα για μια παραγωγή. Πρώτον, η πλαστικοποίηση δεν μπαίνει παντού αυτόματα: μπαίνει εκεί όπου η διάρκεια ζωής του εντύπου τη δικαιολογεί. Δεύτερον, όπου μπαίνει, το λεπτότερο φιλμ που κάνει τη δουλειά είναι και η πιο λογική επιλογή.

Τι να ελέγξετε πριν αποφασίσετε

• Πόσο θα ζήσει το έντυπο και τι καταπόνηση θα δεχτεί.
• Αν χρειάζεστε γυαλάδα, ματ φινίρισμα ή αντοχή σε γρατζουνιές, γιατί δεν τα δίνει το ίδιο υλικό.
• Ποιο είναι το μεγαλύτερο φύλλο που τυπώνετε και αν το καλύπτει το πλάτος της μηχανής.
• Αν το χαρτί σας κυρτώνει, οπότε το πορώδες φιλμ λύνει πρόβλημα.
• Αν υπάρχει τεχνική υποστήριξη και διαθεσιμότητα αναλωσίμων κοντά σας.
• Πώς επηρεάζεται η ανακυκλωσιμότητα του τελικού προϊόντος.

Η πλαστικοποίηση είναι φθηνή ασφάλιση όταν γίνεται με σκέψη και ακριβό λάθος όταν γίνεται από συνήθεια. Ένα σωστά επιλεγμένο φιλμ, ρυθμισμένο σε μια μηχανή που αντέχει το πάχος του, κρατά το έντυπο ζωντανό για όσο πρέπει και όχι περισσότερο.

Πηγές

• Cepi, Paper-based packaging recyclability guidelines. https://www.cepi.org/paper-based-packaging-recyclability-guidelines/
• European Commission, EU Ecolabel Criteria for printed paper, stationery paper and paper carrier bags (Technical Report). https://ec.europa.eu/environment/ecolabel/documents/TR_Printed_paper_stationery_paper_and_paper_carrier_bags.pdf
• FSEA, A Closer Look at Laminating Films. http://archive.fsea.com/article.asp?ID=72

Σχετικοί οδηγοί

Κατεψυγμένη ζύμη: ψυκτική αλυσίδα και σωστή απόψυξηΗ κατεψυγμένη ζύμη έλυσε ένα πολύ πρακτικό πρόβλημα στα εργαστήρια και στα καταστήματα: επιτρέπει να βγαίνει...Γιατί το site σου δεν φέρνει επισκέψειςΈνα site που δεν φέρνει επισκέψεις σπάνια είναι κακοφτιαγμένο. Τις περισσότερες φορές είναι απλώς αόρατο. Υπάρχει,...Ηλεκτροπαραγωγά ζεύγη-Μάθε τι είναιΈνα ηλεκτροπαραγωγό ζεύγος δεν αγοράζεται για να δουλεύει καθημερινά. Αγοράζεται για τη μέρα που θα πέσει...