Οι αγγειακές βλάβες του εγκεφάλου ανήκουν στα θέματα που προκαλούν τη μεγαλύτερη ανησυχία, κυρίως επειδή συχνά γίνονται γνωστές ξαφνικά: είτε μετά από μια απεικονιστική εξέταση που έγινε για εντελώς άλλο λόγο, είτε μετά από ένα έντονο επεισόδιο. Δύο από τις πιο συχνά αναφερόμενες είναι το ανεύρυσμα και η αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία. Πρόκειται για διαφορετικές καταστάσεις, με διαφορετική συμπεριφορά και διαφορετικές επιλογές αντιμετώπισης. Παρακάτω συγκεντρώνονται όσα αναφέρουν επίσημοι φορείς υγείας, ώστε να είναι σαφές τι σημαίνει ο κάθε όρος και πότε χρειάζεται εκτίμηση από ειδικό.
Τι είναι το ανεύρυσμα του εγκεφάλου
Το Εθνικό Ινστιτούτο Νευρολογικών Διαταραχών και Εγκεφαλικών Επεισοδίων των ΗΠΑ (NINDS) περιγράφει το εγκεφαλικό ανεύρυσμα ως ένα ασθενές σημείο σε αρτηρία του εγκεφάλου, το οποίο διογκώνεται και γεμίζει με αίμα. Το NHS χρησιμοποιεί αντίστοιχη διατύπωση, μιλώντας για διόγκωση σε αγγείο του εγκεφάλου.
Σύμφωνα με το NHS, τα περισσότερα μικρά ανευρύσματα δεν προκαλούν καθόλου συμπτώματα και εντοπίζονται τυχαία. Το NINDS σημειώνει από την άλλη πλευρά ότι κάθε ανεύρυσμα έχει τη δυνατότητα να ραγεί και να αιμορραγήσει, με πιθανές σοβαρές συνέπειες. Τα δύο αυτά δεν αναιρούνται μεταξύ τους: δείχνουν απλώς ότι η εκτίμηση του κινδύνου γίνεται ξεχωριστά για κάθε περιστατικό, ανάλογα με το μέγεθος, τη θέση και το ιστορικό.
Σε τι διαφέρει η αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία
Η αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία δεν είναι διόγκωση ενός αγγείου, αλλά ένα πλέγμα αρτηριών και φλεβών στο οποίο το αίμα παρακάμπτει το φυσιολογικό δίκτυο των τριχοειδών. Η Mayo Clinic αναφέρει ότι ο κίνδυνος αιμορραγίας από εγκεφαλική αρτηριοφλεβώδη δυσπλασία κυμαίνεται περίπου από 2% έως 3% ετησίως και ότι στις μισές περίπου περιπτώσεις η αιμορραγία είναι το πρώτο σημείο που εμφανίζεται. Οι δυσπλασίες αυτές ευθύνονται, σύμφωνα με την ίδια πηγή, για περίπου το 2% των αιμορραγικών αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων κάθε χρόνο.
Συμπτώματα που χρειάζονται άμεση προσοχή
Το πιο χαρακτηριστικό σημείο ρήξης ανευρύσματος, σύμφωνα με το NHS, είναι ο ξαφνικός και εξαιρετικά έντονος πονοκέφαλος, που περιγράφεται ως κεραυνοβόλος. Το NINDS συνιστά άμεση κλήση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης σε ξαφνικό και σφοδρό πονοκέφαλο, ιδίως όταν συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, όπως διπλωπία, ναυτία και εμετό, δυσκαμψία στον αυχένα, ευαισθησία στο φως, επιληπτική κρίση ή απώλεια συνείδησης. Το NHS προσθέτει ότι χρειάζεται επείγουσα βοήθεια και όταν εμφανίζεται πτώση του προσώπου, αδυναμία σε χέρι ή στο σώμα, δυσκολία στην ομιλία ή απώλεια όρασης.
Σε ανεύρυσμα που δεν έχει ραγεί αλλά είναι μεγάλο, το NINDS περιγράφει πόνο πάνω ή πίσω από το μάτι, μούδιασμα, αδυναμία, παράλυση της μίας πλευράς του προσώπου και μεταβολές στην όραση. Στην αρτηριοφλεβώδη δυσπλασία, η Mayo Clinic αναφέρει επιληπτικές κρίσεις, πονοκέφαλο εντοπισμένο σε μία περιοχή του κεφαλιού, μυϊκή αδυναμία ή μούδιασμα και, σε βαρύτερες περιπτώσεις, απώλεια όρασης, δυσκολία στην ομιλία και σύγχυση.
Παράγοντες κινδύνου και τι μπορεί να αλλάξει
Το NINDS κατατάσσει στους παράγοντες κινδύνου για το ανεύρυσμα την υψηλή αρτηριακή πίεση, το κάπνισμα, το οικογενειακό ιστορικό, την ηλικία μεταξύ 30 και 60 ετών, τον διαβήτη και την υψηλή χοληστερόλη, καθώς και τη χρήση ουσιών όπως η κοκαΐνη. Το NHS προσθέτει κληρονομικά νοσήματα, όπως η αυτοσωματική επικρατούσα πολυκυστική νόσος των νεφρών και το σύνδρομο Ehlers-Danlos.
Στα μέτρα πρόληψης που αναφέρει το NHS περιλαμβάνονται η διακοπή του καπνίσματος, η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική σωματική δραστηριότητα και η αποφυγή του αλκοόλ και των παράνομων ουσιών. Πρόκειται για παρεμβάσεις που περιορίζουν τον κίνδυνο, όχι για εγγύηση.
Πώς τίθεται η διάγνωση
Για το ανεύρυσμα εγκεφάλου το NINDS αναφέρει την αξονική τομογραφία και την αξονική αγγειογραφία, τη μαγνητική τομογραφία και τη μαγνητική αγγειογραφία, την αγγειογραφία εγκεφάλου, καθώς και την ανάλυση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού όταν υπάρχει υποψία αιμορραγίας.
Για την αρτηριοφλεβώδη δυσπλασία, η Mayo Clinic χαρακτηρίζει την αγγειογραφία εγκεφάλου ως την πιο λεπτομερή εξέταση, επειδή δείχνει ποιες αρτηρίες τροφοδοτούν και ποιες φλέβες παροχετεύουν τη βλάβη, στοιχείο κρίσιμο για τον σχεδιασμό της θεραπείας. Σημειώνει επίσης ότι η μαγνητική τομογραφία είναι πιο ευαίσθητη από την αξονική και μπορεί να δείξει διακριτικές αλλοιώσεις στον εγκεφαλικό ιστό.
Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές
Στο ανεύρυσμα, το NINDS περιγράφει τη μικροχειρουργική τοποθέτηση κλιπ στη βάση του, τον ενδοαγγειακό εμβολισμό με πλατινένια σπειράματα και, για πολύ μεγάλα ανευρύσματα, τη χρήση stent εκτροπής ροής. Για μικρά ανευρύσματα χωρίς συμπτώματα, τόσο το NINDS όσο και το NHS αναφέρουν ότι μπορεί να επιλεγεί παρακολούθηση με επαναληπτικές εξετάσεις.
Στην αρτηριοφλεβώδη δυσπλασία, η Mayo Clinic περιγράφει τρεις προσεγγίσεις: τη χειρουργική αφαίρεση, που προτείνεται κυρίως όταν η βλάβη έχει αιμορραγήσει ή βρίσκεται σε προσβάσιμη περιοχή, τον ενδοαγγειακό εμβολισμό, ο οποίος μπορεί να γίνει και ως προετοιμασία πριν από άλλη θεραπεία, και τη στερεοτακτική ακτινοχειρουργική, που απευθύνεται σε μικρές δυσπλασίες δύσκολα προσβάσιμες χειρουργικά και κλείνει σταδιακά τα αγγεία μέσα σε ένα έως τρία χρόνια.
Πότε χρειάζεται εκτίμηση από ειδικό
Ο ξαφνικός, εξαιρετικά έντονος πονοκέφαλος και τα νευρολογικά σημεία που εμφανίζονται απότομα δεν είναι θέμα ραντεβού, αλλά επείγον περιστατικό, όπως τονίζουν και το NHS και το NINDS. Διαφορετική είναι η περίπτωση του τυχαίου ευρήματος σε μια εξέταση ρουτίνας ή του επαναλαμβανόμενου συμπτώματος, όπως εντοπισμένος πονοκέφαλος, διαταραχή όρασης ή επιληπτική κρίση χωρίς γνωστή αιτία. Εκεί χρειάζεται προγραμματισμένη εκτίμηση από νευροχειρουργό ή νευρολόγο, με τις κατάλληλες απεικονιστικές εξετάσεις.
Καμία από τις παραπάνω πληροφορίες δεν αντικαθιστά την ιατρική γνώμη. Η επιλογή ανάμεσα σε παρακολούθηση και παρέμβαση εξαρτάται από το μέγεθος και τη θέση της βλάβης, το ιστορικό αιμορραγίας, την ηλικία και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας, και γίνεται πάντα εξατομικευμένα.
Πηγές
- National Institute of Neurological Disorders and Stroke, Cerebral Aneurysms. https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/cerebral-aneurysms
- NHS, Brain aneurysm. https://www.nhs.uk/conditions/brain-aneurysm/
- Mayo Clinic, Brain AVM (arteriovenous malformation) – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/brain-avm/symptoms-causes/syc-20350260
- Mayo Clinic, Brain AVM (arteriovenous malformation) – Diagnosis and treatment. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/brain-avm/diagnosis-treatment/drc-20350265
Σχετικοί οδηγοί
Βρήκατε κάτι λάθος;
Αν κάποιο στοιχείο εδώ έχει αλλάξει ή είναι ανακριβές, η διόρθωση αξίζει περισσότερο από το αρχικό κείμενο.
Στείλτε μας διόρθωση