Αεροκουρτίνα μέσα στην ψευδοροφή: τι ελέγχεις πριν

Σε ένα λόμπι ξενοδοχείου ή σε ένα κατάστημα με προσεγμένο ταβάνι, η κλασική αεροκουρτίνα που κρέμεται πάνω από την πόρτα δεν ταιριάζει πάντα στο σχέδιο. Εκεί μπαίνει στη συζήτηση η λύση τύπου κασέτας: η μονάδα χωνεύεται μέσα στην ψευδοροφή και από κάτω φαίνεται μόνο το στόμιο. Η εμφάνιση όμως είναι μόνο το πρώτο κριτήριο. Μια κρυφή αεροκουρτίνα πρέπει να κάνει την ίδια δουλειά με μια ορατή, και αυτό εξαρτάται από τις διαστάσεις της πόρτας, τη δύναμη του ρεύματος αέρα, τη θέρμανση και την πρόσβαση για συντήρηση.

Τι κάνει στην πράξη μια αεροκουρτίνα

Η αεροκουρτίνα δημιουργεί ένα ρεύμα αέρα κατά μήκος του ανοίγματος της πόρτας. Στόχος είναι να περιορίσει την ανταλλαγή αέρα ανάμεσα σε μέσα και έξω, χωρίς να εμποδίζει τη διέλευση των ανθρώπων. Οι ερευνητές D. Frank και P. F. Linden, σε μελέτη τους στο Journal of Fluid Mechanics, ορίζουν την αποτελεσματικότητα ως το ποσοστό της ροής ανταλλαγής που μπλοκάρει η αεροκουρτίνα, σε σύγκριση με μια ανοιχτή πόρτα χωρίς τίποτα.

Το βασικό τους εύρημα είναι ότι μετρά η ισορροπία δυνάμεων. Όταν η ορμή του ρεύματος αέρα είναι μικρή σε σχέση με τις δυνάμεις που ασκεί ο αερισμός του χώρου, η αεροκουρτίνα «τραβιέται» προς τα μέσα και χάνει τον έλεγχο της εισόδου. Όταν είναι αρκετά ισχυρή, ελέγχει εκείνη τη ροή στην πόρτα. Με απλά λόγια, δεν αρκεί να υπάρχει αεροκουρτίνα. Πρέπει να έχει επιλεγεί σωστά για το συγκεκριμένο άνοιγμα.

Γιατί κασέτα και όχι επίτοιχη μονάδα

Η κασέτα εντοιχίζεται σε ψευδοροφή και αφήνει ορατό μόνο το στόμιο, γι’ αυτό επιλέγεται όπου η μονάδα δεν πρέπει να φαίνεται. Τυπικά παραδείγματα είναι οι είσοδοι ξενοδοχείων, τα καταστήματα με ενιαίο ταβάνι και οι χώροι υποδοχής όπου ο αρχιτέκτονας θέλει καθαρές γραμμές.

Η επιλογή αυτή προϋποθέτει ψευδοροφή ακριβώς πάνω από την πόρτα, με αρκετό ελεύθερο χώρο για το σώμα της μονάδας. Πριν από οτιδήποτε άλλο, συγκρίνεις το διαθέσιμο κενό με τις διαστάσεις του τεχνικού φυλλαδίου και ελέγχεις ότι στο σημείο δεν περνούν δοκάρια, αεραγωγοί ή καλωδιώσεις. Αν το ταβάνι είναι ήδη κλειστό, η τοποθέτηση γίνεται πιο σύνθετη, γι’ αυτό η απόφαση παίρνεται ιδανικά στη φάση του σχεδιασμού.

Πλάτος, ύψος και ταχύτητα στο δάπεδο

Το πρώτο νούμερο είναι το καθαρό πλάτος της πόρτας. Το μήκος της αεροκουρτίνας πρέπει να είναι ίσο ή μεγαλύτερο από το καθαρό άνοιγμα, ποτέ μικρότερο, ώστε να μη μένουν ακάλυπτες ζώνες στα άκρα. Το δεύτερο είναι το ύψος, γιατί κάθε σειρά σχεδιάζεται για συγκεκριμένο μέγιστο ύψος πόρτας. Στη σειρά κασέτας της ελληνικής Olefini, για παράδειγμα, τα μοντέλα δίνονται για πόρτες έως 3,50 ή 4,00 μέτρα, ανάλογα με τον τύπο, και για πλάτη από 1,20 έως 2,00 μέτρα.

Το ύψος μετρά επειδή ο αέρας πρέπει να φτάσει ως κάτω με αρκετή ταχύτητα. Ενδεικτικά, το αμερικανικό ενεργειακό πρότυπο ASHRAE 90.1-2019 δέχεται τις αεροκουρτίνες ως εναλλακτική του προθαλάμου (vestibule) στις περισσότερες εισόδους εμπορικών κτιρίων, με την προϋπόθεση ότι η απόδοσή τους έχει δοκιμαστεί κατά το ANSI/AMCA Standard 220 και ότι εξασφαλίζουν τουλάχιστον 400 πόδια το λεπτό στο δάπεδο, δηλαδή περίπου 2 μέτρα το δευτερόλεπτο. Το πρότυπο δεν δεσμεύει την Ελλάδα, δείχνει όμως ότι η ταχύτητα του αέρα στο δάπεδο είναι το μέτρο που κρίνει μια αεροκουρτίνα.

Για να μη χαθείς στους πίνακες, ο οδηγός επιλογής αεροκουρτίνας του ίδιου κατασκευαστή βάζει τα δεδομένα σε σειρά, σε πέντε βήματα: θέση τοποθέτησης (με ξεχωριστή επιλογή για ψευδοροφή), ύψος πόρτας, πλάτος ανοίγματος, τύπος μονάδας και ένταση ροής μαζί με τον προσανατολισμό της πόρτας.

Απλή, ηλεκτρική ή με ζεστό νερό

Η κασέτα δεν είναι μία μόνο λύση. Στην ίδια σειρά υπάρχουν απλά μοντέλα χωρίς θέρμανση, μοντέλα με ηλεκτρική αντίσταση και μοντέλα με στοιχείο ζεστού νερού. Η απλή εκδοχή αρκεί όταν ο στόχος είναι κυρίως να μένει ο κλιματισμένος αέρας μέσα. Η θερμαινόμενη έχει νόημα όταν η είσοδος ανοιγοκλείνει συνεχώς τον χειμώνα και ο αέρας που πέφτει πάνω σε όσους περνούν δεν πρέπει να είναι κρύος.

Η εκδοχή νερού θέλει προσοχή στην υποδομή. Οι αεροκουρτίνες κασέτας με στοιχείο ζεστού νερού παίρνουν νερό από το δίκτυο του κτιρίου, οπότε πρέπει να υπάρχει παροχή ζεστού νερού ή να μπορεί να επεκταθεί ως την είσοδο. Γι’ αυτό ταιριάζουν κυρίως σε ξενοδοχεία και σε κτίρια με κεντρική θέρμανση. Οι ηλεκτρικές δεν χρειάζονται σωληνώσεις, θέλουν όμως ηλεκτρική παροχή που να σηκώνει την ισχύ τους, η οποία στη σειρά κασέτας κυμαίνεται από 12 έως 21 kW ανάλογα με το πλάτος.

Όταν η είσοδος έχει συνεχή κίνηση

Η κίνηση των ανθρώπων επηρεάζει την απόδοση. Σε πειράματα των Jha, Frank, Darracq και Linden, ένα αντικείμενο που προσομοίωνε άνθρωπο περνούσε μέσα από την αεροκουρτίνα με διάφορες ταχύτητες. Όσο πιο γρήγορα περνούσε, τόσο μεγαλύτερη ήταν η διαρροή προς την άλλη πλευρά και τόσο περισσότερο χρόνο χρειαζόταν η αεροκουρτίνα για να ξαναστηθεί. Η ικανότητά της να «σφραγίζει» την πόρτα έπεφτε όσο αυξανόταν η ταχύτητα διέλευσης.

Για ένα πολυσύχναστο λόμπι αυτό σημαίνει δύο πράγματα. Πρώτον, δεν περιμένεις τέλεια σφράγιση, αλλά περιορισμό των απωλειών. Δεύτερον, αξίζει να συζητήσεις με τον εγκαταστάτη τις ταχύτητες λειτουργίας και τον τρόπο ελέγχου της μονάδας, ώστε να δουλεύει δυνατά όταν η κίνηση είναι μεγάλη και να μην καταναλώνει άσκοπα όταν η πόρτα μένει κλειστή.

Πρόσβαση για συντήρηση

Μια μονάδα κρυμμένη στο ταβάνι ξεχνιέται εύκολα. Το εγχειρίδιο εφαρμογής της AMCA για τις αεροκουρτίνες (Publication 222) καλύπτει, πέρα από την επιλογή και την εγκατάσταση, την παράδοση σε λειτουργία, το σέρβις και τη συντήρηση. Ο κύκλος ζωής της μονάδας δηλαδή δεν τελειώνει με το βίδωμα. Στην πράξη, προβλέπεις από την αρχή ανοιγόμενο τμήμα ή καπάκι επίσκεψης στην ψευδοροφή, ώστε ο τεχνικός να φτάνει στη μονάδα χωρίς να κόψει γυψοσανίδα. Στις εκδοχές νερού, η ίδια πρόσβαση χρειάζεται και για τις συνδέσεις με το δίκτυο.

Η κασέτα είναι η σωστή λύση όταν η αεροκουρτίνα δεν πρέπει να φαίνεται. Για να αποδώσει, μετράς πρώτα το καθαρό άνοιγμα και το ύψος της πόρτας, ελέγχεις τον χώρο πάνω από την ψευδοροφή, αποφασίζεις για τη θέρμανση με βάση την υποδομή του κτιρίου και αφήνεις πρόσβαση για τη συντήρηση. Με αυτά λυμένα, η επιλογή του μοντέλου γίνεται απλή υπόθεση.

Πηγές

• Journal of Fluid Mechanics (Cambridge University Press), The effectiveness of an air curtain in the doorway of a ventilated building. https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-fluid-mechanics/article/abs/effectiveness-of-an-air-curtain-in-the-doorway-of-a-ventilated-building/15DE6B52CD3D471BB00DEAFEFEAB3D20
• arXiv, Contaminant transport by human passage through an air curtain separating two sections of a corridor: Part II – two zones at different temperatures. https://arxiv.org/abs/2009.05841
• The Construction Specifier, Air curtains allowed as vestibule substitutes in new ASHRAE standard. https://www.constructionspecifier.com/air-curtains-allowed-as-vestibule-substitutes-in-new-ashrae-standard/
• AMCA International, AMCA Publication 222: Application Manual for Air Curtains. https://www.amca.org/publish/publications-and-standards/amca-publications/amca-publication-222-16-application-manual-for-air-curtain-units.html

Σχετικοί οδηγοί

Όταν σπάει το τζάμι: τι κάνει μια μεμβράνη ασφαλείαςΈνα τζάμι σπάει πιο εύκολα απ' όσο νομίζουμε: μια μπάλα στη μπαλκονόπορτα, ένα παιδί που τρέχει...Sewn vs Glued Book Binding: How Signatures Become a BookEvery bound book starts as a stack of folded sheets. What happens next, whether those sheets...Κλάδεμα υψηλών δέντρων: τι ελέγχεις πριν ανέβει το καλάθιΈνα δέντρο που έχει περάσει τα δώδεκα μέτρα δεν κλαδεύεται με σκάλα και ψαλίδι. Χρειάζεται σχέδιο,...