Τα οστά αλλάζουν αθόρυβα με τα χρόνια. Η απώλεια οστικής μάζας δεν πονάει και δεν φαίνεται στον καθρέφτη, γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι μαθαίνουν ότι έχουν εύθραυστα οστά μόνο όταν σπάσει κάποιο μετά από μια απλή πτώση. Αρκετοί από τους παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία των οστών σχετίζονται με την καθημερινότητα: την κίνηση, τη διατροφή, το σπίτι και τις συνήθειές μας. Παρακάτω θα βρείτε τι λένε αξιόπιστοι οργανισμοί υγείας για το καθένα.
Γιατί τη λένε «σιωπηλή» πάθηση
Σύμφωνα με το NHS, η οστεοπόρωση αναπτύσσεται σταδιακά μέσα σε αρκετά χρόνια και συχνά διαγιγνώσκεται μόνο όταν μια πτώση ή ένα ξαφνικό χτύπημα προκαλέσει κάταγμα. Τα πιο συχνά σημεία είναι ο καρπός, το ισχίο και οι σπόνδυλοι. Το International Osteoporosis Foundation (IOF) αναφέρει ότι 1 στις 3 γυναίκες και 1 στους 5 άνδρες άνω των 50 ετών θα έχουν κάταγμα λόγω οστεοπόρωσης.
Η σπονδυλική στήλη έχει μια ιδιαιτερότητα: τα κατάγματα των σπονδύλων δεν γίνονται πάντα αντιληπτά. Κατά το IOF, μόνο περίπου το ένα τρίτο των σπονδυλικών καταγμάτων φτάνει σε ιατρική εκτίμηση. Ο πόνος στην πλάτη και η απώλεια ύψους μπορεί να είναι τα πρώτα συμπτώματα, ενώ το NHS σημειώνει ότι τα κατάγματα στους σπονδύλους μπορεί να οδηγήσουν σε σκυφτή στάση και είναι συχνή αιτία μακροχρόνιου πόνου.
Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο
Το NHS αναφέρει ως παράγοντες κινδύνου, μεταξύ άλλων, τη μακροχρόνια λήψη κορτικοστεροειδών σε υψηλή δόση, το οικογενειακό ιστορικό κατάγματος ισχίου, τον χαμηλό δείκτη μάζας σώματος, τις διατροφικές διαταραχές, την καθιστική ζωή, το κάπνισμα και την κατανάλωση πολλού αλκοόλ. Επιπλέον, όπως επισημαίνει το IOF, όποιος έχει ήδη πάθει κάταγμα έχει αυξημένο κίνδυνο για νέο.
Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας σε αυτή τη λίστα, η συζήτηση με τον γιατρό σας για μέτρηση οστικής πυκνότητας είναι ένα λογικό βήμα. Κατά το NHS, η εξέταση είναι σύντομη και ανώδυνη, διαρκεί 10 έως 20 λεπτά, και το αποτέλεσμα (T-score) συγκρίνει την οστική σας πυκνότητα με εκείνη ενός υγιούς νέου ενήλικα. Περισσότερα για τα συμπτώματα, τη διάγνωση με DEXA και τις επιλογές αντιμετώπισης θα βρείτε σε αυτόν τον αναλυτικό οδηγό για την οστεοπόρωση από χειρουργό σπονδυλικής στήλης.
Κίνηση: τι βοηθά και τι θέλει προσοχή
Η τακτική άσκηση είναι βασική για τα οστά, σύμφωνα με το NHS. Η Mayo Clinic χωρίζει τις ωφέλιμες μορφές άσκησης για όσους έχουν οστεοπόρωση σε τέσσερις ομάδες:
- Ενδυνάμωση με ελεύθερα βάρη, λάστιχα αντίστασης ή το βάρος του σώματος, που δυναμώνει μύες, τένοντες και οστά, ιδίως τους μύες της πλάτης που στηρίζουν τη στάση του σώματος.
- Αερόβια δραστηριότητα με φόρτιση, όπως περπάτημα, χορός και ανέβασμα σκάλας, που δρα στα οστά των ποδιών, των ισχίων και του κάτω μέρους της σπονδυλικής στήλης.
- Ασκήσεις ευλυγισίας, ήπιες και χωρίς απότομες αναπηδήσεις.
- Ασκήσεις ισορροπίας, όπως η στάση στο ένα πόδι ή το τάι τσι, που βοηθούν στην πρόληψη των πτώσεων.
Η ίδια πηγή σημειώνει ότι σε οστά που έχουν ήδη αδυνατίσει, το τρέξιμο και τα άλματα μπορεί να προκαλέσουν κάταγμα, ενώ το σκύψιμο προς τα εμπρός από τη μέση και οι στροφές του κορμού αυξάνουν τον κίνδυνο κατάγματος στους σπονδύλους. Γι’ αυτό η Mayo Clinic συστήνει να μιλήσετε με τον γιατρό σας πριν ξεκινήσετε πρόγραμμα άσκησης, ώστε να προσαρμοστεί στη δική σας κατάσταση.
Διατροφή, ήλιος και συνήθειες
Το ασβέστιο και η βιταμίνη D λειτουργούν μαζί, αφού η βιταμίνη D βοηθά τον οργανισμό να απορροφά το ασβέστιο. Το NHS αναφέρει ως πηγές ασβεστίου τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα γαλακτοκομικά και τα αποξηραμένα φρούτα, και ως πηγές βιταμίνης D τα λιπαρά ψάρια, το κόκκινο κρέας και τα εμπλουτισμένα τρόφιμα. Ο οργανισμός παράγει βιταμίνη D όταν το δέρμα εκτίθεται στον ήλιο, ενώ το NHS σημειώνει ότι είναι δύσκολο να πάρει κανείς αρκετή βιταμίνη D μόνο από τις τροφές. Αν χρειάζεστε συμπλήρωμα, και ποιο, είναι απόφαση που παίρνετε μαζί με τον γιατρό σας.
Όσον αφορά τις συνήθειες, το NHS συνδέει το κάπνισμα με αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης και συστήνει να αποφεύγεται η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
Ένα σπίτι που προλαμβάνει τις πτώσεις
Όταν τα οστά είναι εύθραυστα, η πρόληψη της πτώσης είναι εξίσου σημαντική με τη φροντίδα των ίδιων των οστών. Οι οδηγίες του NHS για τις πτώσεις περιλαμβάνουν:
- λιγότερη ακαταστασία στο σπίτι, χωρίς χαλάκια και καλώδια που μπορεί να σας σκοντάψουν,
- παπούτσια ή παντόφλες που εφαρμόζουν καλά, δεν βγαίνουν εύκολα και έχουν καλό κράτημα,
- τακτικό έλεγχο της όρασης και της ακοής, αφού τα προβλήματα στο αυτί μπορεί να επηρεάσουν την ισορροπία,
- συζήτηση με γιατρό ή φαρμακοποιό αν υποψιάζεστε ότι κάποιο φάρμακο επηρεάζει την ισορροπία σας,
- επαρκές φαγητό και νερό, γιατί η ελλιπής λήψη μπορεί να προκαλέσει ζάλη ή λιποθυμική τάση.
Πότε ο πόνος στην πλάτη θέλει εξέταση
Έναν πόνο στην πλάτη που εμφανίζεται μετά από ένα μικρό γλίστρημα ή μια ελαφριά πτώση καλό είναι να μην τον αποδίδετε αυτόματα σε «πιάσιμο», ειδικά μετά τα 50 ή αν ισχύει για εσάς κάποιος από τους παραπάνω παράγοντες κινδύνου. Το ίδιο ισχύει αν οι γύρω σας παρατηρούν ότι έχετε χάσει ύψος ή ότι η στάση σας έχει γίνει πιο κυρτή. Σύμφωνα με το IOF, ο πόνος στην πλάτη και η απώλεια ύψους μπορεί να είναι τα πρώτα σημάδια ενός οστεοπορωτικού κατάγματος σπονδύλου, που χρειάζεται ιατρική εκτίμηση και απεικόνιση.
Ένα κάταγμα σπονδυλικής στήλης αντιμετωπίζεται με διαφορετικούς τρόπους ανάλογα με την αιτία και την εικόνα του ασθενούς, από συντηρητική αγωγή με ακινητοποίηση σε νάρθηκα και φυσικοθεραπεία έως ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, όπως η κυφοπλαστική, όταν ο πόνος επιμένει. Την κατάλληλη επιλογή την αποφασίζει ο θεράπων γιατρός μετά από κλινική και απεικονιστική εξέταση.
Με λίγα λόγια
Η οστεοπόρωση δεν δίνει πάντα προειδοποιητικά σημάδια. Η ασφαλής κίνηση, η διατροφή με επαρκές ασβέστιο και βιταμίνη D, ένα σπίτι χωρίς παγίδες και η έγκαιρη συζήτηση με τον γιατρό για τον δικό σας κίνδυνο είναι απλά βήματα που στηρίζουν την υγεία των οστών. Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
Πηγές
- NHS, Osteoporosis. https://www.nhs.uk/conditions/osteoporosis/
- NHS, Osteoporosis – Prevention. https://www.nhs.uk/conditions/osteoporosis/prevention/
- NHS, Falls – Prevention. https://www.nhs.uk/conditions/falls/prevention/
- Mayo Clinic, Exercising with osteoporosis: Stay active the safe way. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/osteoporosis/in-depth/osteoporosis/art-20044989
- International Osteoporosis Foundation, Vertebral fractures. https://www.osteoporosis.foundation/health-professionals/fragility-fractures/assessing-vertebral-fractures
- International Osteoporosis Foundation, Epidemiology of osteoporosis and fragility fractures. https://www.osteoporosis.foundation/facts-statistics/epidemiology-of-osteoporosis-and-fragility-fractures
Σχετικοί οδηγοί
Ανεύρυσμα εγκεφάλου και αρτηριοφλεβώδης δυσπλασίαΟι αγγειακές βλάβες του εγκεφάλου ανήκουν στα θέματα που προκαλούν τη μεγαλύτερη ανησυχία, κυρίως επειδή συχνά...
Ανακαλύψτε τα πάντα για την αυξητική στηθουςΟι επεμβάσεις στο στήθος είναι από τις πιο συζητημένες και τις πιο παρεξηγημένες στην πλαστική χειρουργική....Βρήκατε κάτι λάθος;
Αν κάποιο στοιχείο εδώ έχει αλλάξει ή είναι ανακριβές, η διόρθωση αξίζει περισσότερο από το αρχικό κείμενο.
Στείλτε μας διόρθωση