Αφυδάτωση: τα πρώτα βήματα και πότε χρειάζεται γιατρός

Η αφυδάτωση δεν είναι μόνο θέμα καύσωνα. Μπορεί να εμφανιστεί μετά από μια γαστρεντερίτιδα, έναν πυρετό, μια έντονη προπόνηση ή απλώς μια μέρα που ήπιατε πολύ λιγότερα υγρά από όσα έχασε το σώμα σας. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ήπια και διορθώνεται στο σπίτι. Το ζητούμενο είναι να ξέρετε τι κάνετε πρώτα και ποια σημάδια δείχνουν ότι δεν αρκεί πια ένα ποτήρι νερό.

Τι είναι η αφυδάτωση και από τι προκαλείται

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, αφυδάτωση υπάρχει όταν ο οργανισμός χρησιμοποιεί ή χάνει περισσότερα υγρά από όσα προσλαμβάνει. Οι συχνότερες αιτίες που αναφέρουν οι επίσημες πηγές είναι:

• διάρροια και έμετος,
• πυρετός,
• έντονη εφίδρωση από ζέστη ή άσκηση,
• αυξημένη ούρηση, για παράδειγμα από διουρητικά φάρμακα ή αρρύθμιστο διαβήτη,
• μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ,
• απλώς ανεπαρκής πρόσληψη υγρών.

Πώς την αναγνωρίζετε

Το NHS περιγράφει ως τυπικά σημάδια στους ενήλικες τη δίψα, τα σκούρα κίτρινα ούρα, τη λιγότερο συχνή ούρηση, τον πονοκέφαλο, τη ζάλη, την κούραση και το ξηρό στόμα, χείλη και γλώσσα. Το χρώμα των ούρων είναι ο πιο πρακτικός καθημερινός δείκτης: το NHS συστήνει να πίνετε αρκετά ώστε τα ούρα να μένουν ανοιχτόχρωμα.

Στα βρέφη και τα μικρά παιδιά τα σημάδια είναι διαφορετικά: λιγότερες βρεγμένες πάνες, κλάμα χωρίς δάκρυα, βυθισμένα μάτια, βυθισμένη πηγή στο κεφάλι, υπνηλία ή ευερεθιστότητα.

Τα πρώτα βήματα στο σπίτι

Αν αναρωτιέστε τι να κάνω για την αφυδάτωση όταν τα συμπτώματα είναι ήπια, η απάντηση των πηγών είναι απλή και συγκεκριμένη:

• Πιείτε υγρά σταδιακά. Το NHS συστήνει να ξεκινάτε με μικρές γουλιές και να αυξάνετε σιγά σιγά την ποσότητα, ειδικά αν έχετε ναυτία ή έχετε κάνει εμετό. Το MedlinePlus αναφέρει ότι βοηθούν και τα παγάκια όταν δυσκολεύεστε να κρατήσετε υγρά.
• Προτιμήστε νερό. Νερό ή αραιωμένος χυμός χωρίς ζάχαρη είναι καλές επιλογές κατά το NHS. Η Mayo Clinic και το MedlinePlus συστήνουν να περιορίζονται τα ποτά με πολλή ζάχαρη ή καφεΐνη.
• Αναπληρώστε ηλεκτρολύτες όταν έχετε χάσει πολλά υγρά. Μετά από διάρροια, έμετο ή έντονη εφίδρωση, το σώμα χάνει και άλατα. Το NHS αναφέρει ότι ο φαρμακοποιός μπορεί να προτείνει διαλύματα ενυδάτωσης από το στόμα, δηλαδή σκόνες που διαλύονται σε νερό.
• Απομακρυνθείτε από τη ζέστη και ξεκουραστείτε αν η αιτία είναι η έκθεση στον ήλιο ή η άσκηση.
• Συνεχίστε να πίνετε και αφού υποχωρήσει η δίψα, παρακολουθώντας το χρώμα των ούρων.

Ποιοι χρειάζονται περισσότερη προσοχή

Τα βρέφη, τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι κινδυνεύουν περισσότερο. Η Mayo Clinic εξηγεί ότι στους ηλικιωμένους το απόθεμα υγρών του σώματος είναι μικρότερο και το αίσθημα της δίψας εξασθενεί, οπότε μπορεί να αφυδατωθούν χωρίς να το καταλάβουν. Αυξημένο κίνδυνο έχουν επίσης όσοι ζουν με διαβήτη ή νεφρική νόσο, όσοι παίρνουν διουρητικά, άτομα με άνοια ή περιορισμένη κινητικότητα που εξαρτώνται από άλλους για να πιουν, καθώς και όσοι ασκούνται ή εργάζονται έξω στη ζέστη.

Αν φροντίζετε έναν ηλικιωμένο ή ένα μικρό παιδί, μην περιμένετε να ζητήσει νερό. Προσφέρετε υγρά τακτικά μέσα στη μέρα, και περισσότερο όταν έχει πυρετό, διάρροια ή όταν κάνει ζέστη.

Πότε δεν αρκεί το νερό

Η ήπια αφυδάτωση αντιμετωπίζεται με υγρά από το στόμα. Η σοβαρή όμως είναι επείγουσα κατάσταση. Το MedlinePlus αναφέρει ότι σε αυτή την περίπτωση χρειάζονται ενδοφλέβια υγρά με άλατα στο νοσοκομείο. Η Mayo Clinic προειδοποιεί ότι, αν δεν αντιμετωπιστεί, η αφυδάτωση μπορεί να οδηγήσει σε θερμική εξάντληση και θερμοπληξία, προβλήματα στα νεφρά, σπασμούς από διαταραχές ηλεκτρολυτών και υποογκαιμικό σοκ.

Επικοινωνήστε με γιατρό όταν:

• η διάρροια κρατά 24 ώρες ή περισσότερο,
• δεν μπορείτε να κρατήσετε υγρά,
• νιώθετε ασυνήθιστη κούραση ή ζάλη που δεν περνά,
• τα ούρα παραμένουν σκούρα ή ουρείτε πολύ λίγο,
• υπάρχει υψηλός πυρετός ή αίμα στα κόπρανα,
• ένα βρέφος κλαίει χωρίς δάκρυα ή έχει βυθισμένη πηγή.

Καλέστε αμέσως βοήθεια (166 ή 112) αν υπάρχει σύγχυση, λιποθυμία, ασυνήθιστη υπνηλία, γρήγορη αναπνοή ή γρήγορος σφυγμός, δυσκολία στην αναπνοή ή καθόλου ούρηση. Αυτά είναι τα σημάδια που οι πηγές χαρακτηρίζουν ως επείγοντα.

Ενδοφλέβια ενυδάτωση εκτός νοσοκομείου

Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν και στην Ελλάδα υπηρεσίες που χορηγούν ορούς κατ’ οίκον. Το VitaDrip, για παράδειγμα, δραστηριοποιείται στην Αθήνα και την Αττική και αναφέρει στον ιστότοπό του ότι πριν από κάθε συνεδρία προηγείται ιατρική αξιολόγηση. Μια τέτοια υπηρεσία δεν υποκαθιστά την επείγουσα φροντίδα: όταν υπάρχουν τα σημάδια σοβαρής αφυδάτωσης που περιγράφηκαν παραπάνω, η σωστή κίνηση είναι το νοσοκομείο. Για οποιαδήποτε ενδοφλέβια χορήγηση, το αν ενδείκνυται στη δική σας περίπτωση το κρίνει γιατρός.

Πώς την προλαβαίνετε

Η πρόληψη είναι πιο εύκολη από την αντιμετώπιση. Οι πηγές συμφωνούν στα βασικά: πίνετε υγρά τακτικά μέσα στη μέρα και όχι μόνο όταν διψάσετε, αυξήστε τα όταν κάνει ζέστη, όταν γυμνάζεστε και όταν είστε άρρωστοι, και συμπεριλάβετε τροφές με πολύ νερό, όπως φρούτα και λαχανικά. Αν παίρνετε φάρμακα που αυξάνουν την ούρηση ή έχετε χρόνιο νόσημα, ρωτήστε τον γιατρό σας πόσα υγρά είναι κατάλληλα για εσάς, γιατί η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους.

Το κείμενο αυτό είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή.

Πηγές

• NHS, Dehydration. https://www.nhs.uk/conditions/dehydration/
• Mayo Clinic, Dehydration – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dehydration/symptoms-causes/syc-20354086
• MedlinePlus, Dehydration. https://medlineplus.gov/dehydration.html

Σχετικοί οδηγοί

Οστεοπόρωση: άσκηση, διατροφή και πρόληψη πτώσεωνΤα οστά αλλάζουν αθόρυβα με τα χρόνια. Η απώλεια οστικής μάζας δεν πονάει και δεν φαίνεται...Ανεύρυσμα εγκεφάλου και αρτηριοφλεβώδης δυσπλασίαΟι αγγειακές βλάβες του εγκεφάλου ανήκουν στα θέματα που προκαλούν τη μεγαλύτερη ανησυχία, κυρίως επειδή συχνά...Ανακαλύψτε τα πάντα για την αυξητική στηθουςΟι επεμβάσεις στο στήθος είναι από τις πιο συζητημένες και τις πιο παρεξηγημένες στην πλαστική χειρουργική....